Kobiety w ciąży są narażone na działanie dziesiątek powszechnie występujących substancji chemicznych, z których wiele może wpływać na ryzyko wcześniejszego porodu oraz masę urodzeniową dziecka. Zmiany te mogą oddziaływać na zdrowie potomstwa przez całe życie - wynika z badania opublikowanego w „JAMA Network Open”.

Naukowcy z University of North Carolina oraz Stanford University przeanalizowali dane dotyczące ponad 5 tys. par matek i dzieci urodzonych w latach 2000-2021. W pobranych od ciężarnych próbkach moczu badali obecność 113 powszechnie występujących w otoczeniu ludzi substancji chemicznych.

Kobiety w ciąży mają w moczu średnio 45 chemikaliów z otoczenia

Średnio w każdej próbce wykryli 45 takich związków (maksymalnie 64). Znajdowały się wśród nich ftalany, różne plastyfikatory, wielopierścieniowe węglowodory aromatyczne oraz halogenowane fenole.

Jak wyjaśnili naukowcy, substancje te trafiają do organizmu z wielu źródeł. Można je znaleźć m.in. w produktach spożywczych, wodzie, zanieczyszczonym powietrzu, środkach higieny osobistej, perfumach oraz innych przedmiotach codziennego użytku.

Trudno ich uniknąć, ponieważ znajdują się w tym, z czego korzystamy na co dzień. Często ciężko nawet ustalić, czy dany produkt je zawiera, ale nawet jeśli o tym wiemy, mamy ograniczone możliwości zmniejszenia ekspozycji na nie - powiedziała główna autorka badania prof. Jessie Buckley.

Ftalany i plastyfikatory przyspieszają poród i obniżają masę dziecka

Następnie naukowcy sprawdzili, czy poziom narażenia na poszczególne substancje wiązał się z długością trwania ciąży oraz masą urodzeniową dziecka. Analizy wykazały, że szczególnie ftalany i plastyfikatory były związane z wcześniejszym porodem. Obie te grupy wraz z wielopierścieniowymi węglowodorami aromatycznymi wiązały się również z niższą masą urodzeniową dzieci.

Tymczasem, jak podkreślili badacze, nawet niewielkie zmiany masy urodzeniowej lub długości trwania ciąży mogą mieć znaczenie dla zdrowia dziecka.

Związki uznawane za bezpieczniejsze zamienniki jednak nie są takie bezpieczne?

Szczególną uwagę autorów zwróciły nowsze związki chemiczne wprowadzane na rynek jako zamienniki substancji uznanych za szkodliwe. Okazało się bowiem, że część z nich może mieć podobny wpływ na organizm jak substancje wycofywane z użycia.

„Nasze badanie podkreśla potrzebę wprowadzenia bardziej rygorystycznych regulacji w zakresie ochrony przed toksycznymi chemikaliami. Odkrycie, że niektóre związki uznawane za bezpieczniejsze zamienniki również mogą negatywnie wpływać na zdrowie, pokazuje, jak ważna jest dokładna ocena bezpieczeństwa każdej substancji przed jej wprowadzeniem na rynek”

- powiedziała współautorka badania prof. Tracey Woodruff ze Stanford University.

Naukowcy przypomnieli, że ftalany są wykorzystywane do zwiększania elastyczności tworzyw sztucznych. Występują m.in. w zabawkach, kosmetykach, opakowaniach oraz produktach do pielęgnacji niemowląt.

W 2017 r. amerykańska Consumer Product Safety Commission zakazała lub znacząco ograniczyła stosowanie ośmiu z nich w wyrobach dla dzieci ze względu na potencjalne zagrożenia zdrowotne. Ograniczenia te nie objęły jednak produktów przeznaczonych dla kobiet w ciąży.

Katarzyna Czechowicz (PAP)

kap/ zan/