Niemowlęta „mówią” całym ciałem. Ruch rąk i nóg wspiera naukę mowy

W pierwszym roku życia rozwój językowy jest ściśle powiązany z ruchami całego ciała, a pierwszym dźwiękom wydawanym przez dziecko niemal zawsze towarzyszy intensywne poruszanie kończynami – wynika z badań zespołu BabyLab działającego przy Instytucie Psychologii PAN.

„W pierwszym roku życia rozwój mowy jest ściśle powiązany z aktywnością ruchową całego ciała, a pierwszym wypowiadanym dźwiękom mowy towarzyszą ruchy rąk i nóg” – czytamy w komunikacie na stronie BabyLab.

Naukowcy podsumowują, że mówienie jest bardzo skomplikowaną czynnością motoryczną – wypowiedzenie jednej sylaby wymaga skoordynowanej pracy blisko 80 mięśni. Naukowcy zwracają uwagę, że opanowanie tak złożonych sekwencji ruchowych jest dla niemowląt bardzo trudne, a sam rozwój mowy jest wspomagany przez nabywanie innych umiejętności ruchowych, takich jak samodzielne siadanie czy chodzenie.

Dr Joanna Duda-Goławska oraz dr Zuzanna Laudańska, badaczki z BabyLab, postanowiły sprawdzić, czy wypowiadanie dźwięków uruchamia części ciała niezwiązane bezpośrednio z aparatem artykulacyjnym.

Zanim dziecko zacznie mówić...

Zespół pod kierunkiem prof. Przemysława Tomalskiego przebadał grupę około 100 dzieci między 4. a 24. miesiącem życia w ramach projektu MOVIN. Przy użyciu precyzyjnych czujników ruchu (akcelerometrów) mierzono aktywność kończyn podczas swobodnej zabawy, rejestrując jednocześnie u niemowlęcia każdą wokalizację, a więc dźwięki podobne do mowy.

Analiza wykazała silną aktywację i rąk, i nóg - bezpośrednio przed początkiem wokalizacji. Ruch ten utrzymywał się w trakcie wokalizacji i wyraźnie spadał pod jej koniec.

Prof. Przemysław Tomalski, kierownik projektu MOVIN, wskazuje, że dzięki tym badaniom można lepiej zrozumieć, jak trudności w rozwoju ruchowym przekładają się na rozwój językowy.

–  Oba te obszary rozwoju są ze sobą ściśle powiązane, ale dotychczas nie wiedzieliśmy, jaki jest podstawowy mechanizm, który je łączy. Nasze badanie precyzyjnie pokazuje, na czym polega zależność między rozwojem mowy a ruchowym, czyli jak możliwości ciała niemowlęcia ograniczają postępy w nauce mowy – komentuje, cytowany w komunikacie, prof. Tomalski.

Psycholog dodaje, że odkrycie to wyznacza nowe kierunki w projektowaniu interwencji zapobiegających trudnościom rozwojowym.

Gestykulacja dorosłych ma źródło w okresie niemowlęcym

Z kolei dr Zuzanna Laudańska zwraca uwagę na ewolucyjny i rozwojowy aspekt gestykulacji: „Nasze wyniki (...) wskazują, że gestykulacja, która często mimowolnie towarzyszy mowie u dorosłych, ma swoje źródło w okresie niemowlęcym, kiedy to wokalizowanie jest silnie sprzężone z wykonywaniem krótkich ruchów rąk i nóg”.

W publikacji na łamach „Scientific Reports” naukowcy wskazują, że produkcja głosu jest nierozerwalnie związana z ruchami układu oddechowego, a pozycja ciała kształtuje dźwięki nie tylko u ludzi, ale i u innych gatunków.

Badanie i analizy zostały przeprowadzone w ramach grantów SONATA BIS i OPUS, kierowanych przez prof. Przemysława Tomalskiego i finansowanych przez Narodowe Centrum Nauki. Analizy było przeprowadzone we współpracy z Uniwersytetem w Heidelbergu ze wsparciem Niemieckiej Fundacji Badawczej (Deutsche Forschungsgemeinschaft, DFG). (PAP)

lt/ zan/