Kiedy ZUS wypłaci pieniądze po zmarłym? Wyjaśniamy zasady

W przypadku rozwodu, unieważnienia małżeństwa, ustania wspólności majątkowej lub śmierci osoby, dla której prowadzone jest subkonto w ZUS, zgromadzone na nim środki mogą zostać podzielone i przekazane osobom uprawnionym. Nie w każdej sytuacji jednak podlegają one wypłacie. Co do zasady nie są dziedziczone, jeśli zmarły ukończył 65 lat i miał przyznaną tzw. emeryturę docelową. Wyjątkiem jest sytuacja, gdy od wypłaty pierwszej emerytury docelowej minęły mniej niż trzy lata – wówczas przysługuje tzw. wypłata gwarantowana.

– W razie rozwodu, unieważnienia małżeństwa albo ustania wspólności majątkowej część środków przypadająca byłemu współmałżonkowi w wyniku podziału majątku wspólnego jest przekazywana na jego subkonto w ZUS oraz rachunek w OFE. Nie jest to wypłata gotówkowa, lecz zapis tych środków na subkoncie i rachunku w OFE byłego współmałżonka – informuje Wojciech Ściwiarski, rzecznik prasowy Zakład Ubezpieczeń Społecznych w województwie mazowieckim.

Co z pieniędzmi po śmierci ubezpieczonego?

Po śmierci ubezpieczonego środki trafiają do osób przez niego wskazanych, a w razie ich braku – do spadkobierców. Jeżeli zmarły pozostawał w związku małżeńskim i obowiązywała wspólność majątkowa, połowa środków zgromadzonych w okresie jej trwania trafia na subkonto w ZUS i rachunek w OFE współmałżonka. Pozostała część jest przekazywana osobom wskazanym albo wchodzi do masy spadkowej. Jeżeli zmarły nie pozostawał w związku małżeńskim lub między małżonkami nie było wspólności majątkowej, całość środków trafia do osób wskazanych lub – w razie ich braku – do spadkobierców.

Kiedy pieniądze po zmarłym nie zostaną wypłacone?

Środki z subkonta w ZUS nie zostaną wypłacone, jeżeli zmarły miał ukończone 65 lat i przyznaną emeryturę docelową. W takiej sytuacji osobom uposażonym może przysługiwać jedynie jednorazowe świadczenie pieniężne – tzw. wypłata gwarantowana – ale tylko wtedy, gdy od pobrania pierwszej emerytury docelowej nie minęły trzy lata. Po upływie tego okresu wypłata gwarantowana nie przysługuje.

Środki nie zostaną także wypłacone, jeśli zmarły nie przystąpił do OFE i nie miał subkonta w ZUS – wówczas nie ma środków do podziału.

Kto ma, a kto nie ma subkonta w ZUS?

Subkonta co do zasady nie mają osoby urodzone przed 1 stycznia 1949 roku, ponieważ nie mogły należeć do OFE. OFE było obowiązkowe dla osób urodzonych po 1968 roku, natomiast osoby z roczników 1949–1968 mogły przystąpić do niego dobrowolnie. Od 1 lutego 2014 roku przystąpienie do OFE jest dobrowolne.

Osoby rozpoczynające pracę mają cztery miesiące na podjęcie decyzji. Jeżeli nie zawrą umowy z OFE, cała składka (7,3 proc. podstawy wymiaru) trafia na subkonto w ZUS.

Gdzie składać wniosek – do ZUS czy OFE?

Jeżeli zmarły miał subkonto w ZUS i był członkiem OFE, wniosek o podział środków należy złożyć w OFE. Fundusz rozpoczyna procedurę podziału i w ciągu 14 dni od jego dokonania przekazuje do ZUS informację o osobach uprawnionych oraz ich udziałach. Zakład dokonuje podziału środków na subkoncie zgodnie z otrzymanym zawiadomieniem w terminie trzech miesięcy.

Jeżeli natomiast zmarły miał wyłącznie subkonto w ZUS, wniosek o podział środków składa się bezpośrednio do ZUS (formularz USS). Dotyczy to sytuacji, gdy zmarły nigdy nie był albo nie jest już członkiem OFE, ponieważ całość jego środków została wcześniej przeniesiona na subkonto w ramach tzw. suwaka bezpieczeństwa.

Warto aktualizować dane osób uposażonych

Osoby posiadające rachunek w OFE lub wyłącznie subkonto w ZUS mogą za życia wskazywać i zmieniać osoby uprawnione oraz ich procentowy udział w zgromadzonych środkach. Posiadacze rachunku w OFE zgłaszają takie zmiany bezpośrednio do funduszu – również w przypadku rezygnacji z dalszego przekazywania składek. Osoby posiadające wyłącznie subkonto w ZUS dokonują zgłoszenia w ZUS.

Warto również na bieżąco aktualizować dane adresowe osób uprawnionych. ZUS udostępnia informacje o członkostwie zmarłego w OFE wyłącznie po okazaniu prawomocnego postanowienia o nabyciu spadku lub zarejestrowanego aktu poświadczenia dziedziczenia, dlatego dobrze jest wiedzieć, do którego OFE należał zmarły.