Cena została, produktu ubyło. UOKiK sprawdza, czy klienci byli wprowadzani w błąd

Opakowanie wygląda tak samo, cena również się nie zmieniła, ale w środku jest mniej produktu. UOKiK przygląda się praktykom czterech wielkich firm i sprawdza, czy klienci byli odpowiednio informowani o zmniejszaniu gramatury. Na liście znalazły się Danone, Mondelez, Nestlé i Unilever.

Kupujesz od lat tę samą czekoladę, butelkę napoju albo opakowanie ciastek. Na pierwszy rzut oka nic się nie zmieniło. Dopiero po dokładnym sprawdzeniu etykiety okazuje się, że produkt jest mniejszy, chociaż jego opakowanie wygląda niemal tak samo.

Zamiast 100 gramów czekolady może być 90 gramów, kilogramowe opakowanie mąki może zmniejszyć się do 900 gramów, a w paczce zamiast 20 ciastek pozostaje 17. To przykłady zjawiska nazywanego downsizingiem lub shrinkflacją.

Mniej produktu, ale cena zostaje

Zmniejszenie gramatury nie zawsze oznacza obniżenie ceny. W praktyce klient może więc zapłacić tyle samo, ale otrzymać mniej produktu. Jeżeli opakowanie zachowuje podobny wygląd i rozmiar, różnica może pozostać niezauważona podczas codziennych zakupów.

Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów wszczął postępowania wyjaśniające wobec czterech dużych producentów: Danone, Mondelez, Nestlé i Unilever. Firmy oferują na polskim rynku żywność, słodycze, środki czystości oraz artykuły pielęgnacyjne.

UOKiK sprawdzi, czy przedsiębiorcy wyraźnie i rzetelnie informowali klientów o zmniejszeniu ilości oferowanych produktów. Urząd chce również ustalić, czy wygląd, wielkość albo szata graficzna opakowań nie tworzyły mylnego wrażenia, że produkt pozostał bez zmian.

Zmniejszenie ilości czy gramatury produktu musi być uczciwie komunikowane. Jeżeli wygląd opakowania nie sugeruje zmian, konsumenci mogą nie zauważyć różnicy. Zmniejszenie gramatury bez zmiany ceny oznacza w rzeczywistości, że za produkt płacimy więcej

- podkreśla Tomasz Chróstny, prezes UOKiK.

Informacja na etykiecie może nie wystarczyć

Producent ma obowiązek umieszczenia na opakowaniu informacji o masie, objętości lub liczbie sztuk. Po zmniejszeniu produktu na etykiecie powinna więc znaleźć się jego nowa gramatura. Problem pojawia się wtedy, gdy klient nie ma wyraźnego sygnału, że zaszła zmiana.

Osoba regularnie sięgająca po ten sam artykuł może nie sprawdzać przy każdych zakupach liczby gramów. Jeżeli opakowanie wygląda znajomo, łatwo założyć, że jego zawartość również się nie zmieniła.

Dla działań UOKiK znaczenie ma orzeczenie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z kwietnia 2026 roku. Wynika z niego, że prawidłowe podanie nowej gramatury nie wyklucza zbadania całej praktyki pod kątem możliwego wprowadzania konsumentów w błąd.

Przedsiębiorcy powinni informować o zmianach gramatury produktów w sposób jasny i czytelny. Sprawdzamy, czy komunikują takie zmiany rzetelnie, tak by konsumenci wiedzieli nie tylko, ile płacą, ale również ile produktu otrzymują po zmianie

- wskazuje prezes UOKiK.

UOKiK dopiero sprawdza praktyki firm

Wszczęcie postępowań wyjaśniających nie oznacza jeszcze postawienia przedsiębiorcom zarzutów ani stwierdzenia, że naruszyli prawo. Na tym etapie urząd zbiera i analizuje informacje dotyczące sposobu prezentowania zmniejszonych produktów.

Jeżeli kontrola wykaże, że sposób przekazywania informacji mógł wprowadzać klientów w błąd, prezes UOKiK będzie mógł zdecydować o podjęciu kolejnych działań.

Problem nie dotyczy wyłącznie Polski. Specjalne zasady informowania klientów o zmniejszaniu produktów zostały już wprowadzone lub są przygotowywane między innymi we Francji, na Węgrzech i w Austrii. Sprawy związane ze shrinkflacją trafiały również przed sądy w Austrii i Niemczech.

Czy podczas zakupów sprawdzacie gramaturę dobrze znanych produktów? Zauważyliście, że wasza ulubiona czekolada, napój albo paczka ciastek stały się mniejsze?