Taki wieczór nie zdarza się często. Nad Polską zobaczymy dwa niezwykłe zjawiska

Środa, 12 sierpnia, zapisze się w kalendarzu miłośników astronomii. Wieczorem nad Polską widoczne będzie głębokie częściowe zaćmienie Słońca, a po zapadnięciu ciemności rozpocznie się najlepszy czas na obserwowanie Perseidów. O powodzeniu całego astronomicznego maratonu zdecyduje jednak pogoda.

Pierwsze widowisko rozpocznie się w środę wieczorem. Księżyc znajdzie się pomiędzy Ziemią a Słońcem i stopniowo zacznie przesłaniać jego tarczę.

Pas całkowitego zaćmienia przebiegnie między innymi przez Grenlandię, Islandię i część Hiszpanii. Będzie to pierwsze całkowite zaćmienie Słońca widoczne z kontynentalnej Europy od 1999 roku. Polska znajdzie się poza pasem całkowitości, dlatego u nas zjawisko będzie miało postać głębokiego zaćmienia częściowego.

W zależności od regionu rozpocznie się ono między godz. 19:10 a 19:20. Księżyc przesłoni znaczną część słonecznej tarczy, ale w wielu miejscach najgłębsza faza przypadnie dopiero podczas zachodu Słońca albo już po jego schowaniu się za horyzontem.

Największą część zjawiska będzie można zobaczyć w zachodniej i północno-zachodniej Polsce. Trudniejsze warunki wystąpią na południowym wschodzie, gdzie Słońce zajdzie wcześniej. Maksymalna faza może sięgnąć około 88 proc., choć faktyczna widoczność będzie uzależniona od położenia obserwatora.

Trzeba odsłonić zachodni horyzont

Osoby, które chcą zobaczyć zaćmienie, powinny odpowiednio wybrać punkt obserwacyjny. Słońce będzie znajdowało się bardzo nisko, dlatego nawet odległe drzewa, budynki albo wzniesienia mogą przesłonić najciekawszą część widowiska.

Najlepiej sprawdzi się otwarta przestrzeń z niezakłóconym widokiem na zachodni horyzont. Warto pojawić się tam jeszcze przed godz. 19:00, aby wcześniej znaleźć odpowiednie miejsce. Ostatecznie wszystko będzie zależało od zachmurzenia – grubsza warstwa chmur może całkowicie odebrać szansę na obserwację.

Tak nie wolno oglądać zaćmienia

Częściowego zaćmienia pod żadnym pozorem nie można oglądać gołym okiem. Nawet mocno przysłonięte Słońce wciąż emituje promieniowanie mogące trwale uszkodzić wzrok.

Zwykłe okulary przeciwsłoneczne, klisze fotograficzne, płyty CD i przydymione szkło nie zapewniają odpowiedniej ochrony. Potrzebne są specjalne okulary lub filtry do obserwacji Słońca.

Szczególnie niebezpieczne jest patrzenie przez lornetkę, teleskop lub teleobiektyw bez profesjonalnego filtra umieszczonego z przodu urządzenia. Skupione promienie mogą spowodować poważne obrażenia oka.

Po zachodzie Słońca spadną „gwiazdy”

Zaćmienie będzie dopiero pierwszą częścią środowego spektaklu. Po zapadnięciu ciemności warto spojrzeć ponownie w niebo, ponieważ noc z 12 na 13 sierpnia przypadnie w okresie maksimum aktywności Perseidów.

„Spadające gwiazdy” są w rzeczywistości drobnymi fragmentami pozostawionymi przez kometę 109P/Swift-Tuttle. Wpadając w atmosferę z prędkością około 59 kilometrów na sekundę, pozostawiają krótkie, jasne smugi.

Warunki w 2026 roku będą wyjątkowo dobre. Na 12 sierpnia przypada nów Księżyca, dlatego jego światło nie będzie utrudniało obserwacji. International Meteor Organization podaje, że w warunkach idealnych aktywność roju może odpowiadać nawet około 100 meteorom na godzinę. W praktyce widoczna liczba będzie mniejsza i zależna od zachmurzenia, ciemności nieba oraz miejsca obserwacji. Poza miastami można zwykle dostrzec kilkadziesiąt Perseidów w ciągu godziny.

Do ich obserwowania nie potrzeba teleskopu ani lornetki. Najlepiej znaleźć miejsce oddalone od miejskich świateł, odłożyć telefon i poczekać około 20–30 minut, aż wzrok przyzwyczai się do ciemności. Meteory mogą pojawiać się w różnych częściach nieba, dlatego warto objąć wzrokiem jak największy jego fragment.

Jeżeli pogoda dopisze, 12 sierpnia przyniesie rzadką kumulację dwóch widowisk: zachodzące, częściowo przysłonięte Słońce, a kilka godzin później bezksiężycową noc pełną Perseidów.