Koniec TikToka i Facebooka dla dzieci poniżej 15 lat? Jest projekt ustawy

Dostęp do mediów społecznościowych wyłącznie dla osób, które skończyły 15 lat, oraz wprowadzenie skutecznych metod weryfikacji wieku – to główne założenia projektu ustawy przygotowanego przez resorty cyfryzacji i edukacji.

Projekt ustawy o minimalnym wieku dostępu do internetowych serwisów społecznościowych – zgodnie z ubiegłotygodniową zapowiedzią wiceministra cyfryzacji Dariusza Standerskiego – został wpisany do wykazu prac legislacyjnych Rady Ministrów.

Celem regulacji, za którą odpowiadają Ministerstwo Cyfryzacji oraz Ministerstwo Edukacji Narodowej, jest m.in. uniemożliwienie dzieciom i młodzieży poniżej 15. roku życia dostępu do serwisów społecznościowych – rozumianych jako platformy, które umożliwiają użytkownikom tworzenie profili, nawiązywanie kontaktów, publikowanie treści oraz komunikowanie się z innymi osobami.

Weryfikacja wieku bez ujawniania danych osobowych

Autorzy projektu zaproponowali, aby weryfikacja wieku użytkownika odbywała się przy użyciu atrybutu wieku generowanego za pomocą europejskiego portfela tożsamości cyfrowej, rozwiązania w aplikacji mObywatel pozwalającego na zachowanie anonimowości lub innego rozwiązania spełniającego wymogi rozporządzenia eIDAS.

Chodzi o przestrzeganie zasady selektywnego przekazywania informacji użytkownika, czyli potwierdzenie przez niego faktu przekroczenia określonego progu wiekowego, ale bez konieczności przekazywania dodatkowych informacji, takich jak np. imię i nazwisko. Dzięki temu możliwa będzie weryfikacja wieku użytkowników przy jednoczesnym zapewnieniu im prywatności.

Podobne rozwiązania zaproponowano w procedowanym obecnie projekcie ustawy o ochronie małoletnich przed dostępem do treści pornograficznych w internecie.

Za przestrzeganie przepisów odpowiedzialny będzie prezes Urzędu Komunikacji Elektronicznej.

Edukacja cyfrowa już od przedszkola

Wśród propozycji MC i MEN jest również zapis, który zaakcentowałby obecność w podstawach programowych obowiązujących w przedszkolach i szkołach treści z zakresu: higieny cyfrowej, wpływu nadużywania urządzeń ekranowych na zdrowie psychiczne i fizyczne, uzależnienia od mediów społecznościowych i gier komputerowych, zagrożeń wynikających z korzystania z internetu, w tym cyberprzemocy i radykalizacji, a także ochrony prywatności i bezpieczeństwa w cyfrowym świecie. Treści te miałyby być dostosowane do wieku uczniów.

Ma to m.in. zapobiegać przebodźcowaniu, uzależnieniom czy negatywnemu wpływowi na sen, a także uczyć młode osoby rozpoznawania niebezpieczeństw i budowania odporności na dezinformację. Taka zmiana ma pozwolić również na wyrównywanie szans społecznych.

„Nie każdy rodzic posiada wystarczające kompetencje cyfrowe, aby nauczyć dziecko bezpiecznego poruszania się w przestrzeni cyfrowej. Szkoła staje się miejscem, które gwarantuje każdemu uczniowi – bez względu na pochodzenie – dostęp do wiedzy na równym poziomie” – czytamy w założeniach projektu.

Ponad połowa dzieci w wieku 7–12 lat korzysta z mediów społecznościowych lub komunikatorów

Autorzy projektu podkreślili, że choć większość platform ustala w regulaminach minimalny wiek korzystania z usługi na poziomie 13 lat, w praktyce korzystają z nich także młodsze dzieci.

Powołali się przy tym na dostarczający wiedzy o zwyczajach cyfrowych dzieci i młodzieży w Polsce raport „Internet dzieci”, z którego wynika, że 55 proc. dzieci w wieku 7–12 lat regularnie korzysta z serwisów społecznościowych lub komunikatorów – w tym z najpopularniejszych w tej grupie wiekowej aplikacji TikTok, Facebook, Instagram i Snapchat.

Jednocześnie wskazali, że media społecznościowe niosą ze sobą poważne zagrożenia dla prywatności, bezpieczeństwa oraz dobrostanu małoletnich. Mogą przyczyniać się m.in. do spadku aktywności fizycznej, zwiększonego ryzyka krótkowzroczności i zaburzeń snu, obniżonego poczucia własnej wartości, występowania objawów depresyjnych i lękowych, osłabienia empatii oraz poczucia samotności, a także negatywnie wpływać na umiejętność uczenia się.

Jak wynika z przedstawionego we wrześniu przez Komisję Europejską wniosku legislacyjnego EU Kids Act, jedynie połowa dzieci w wieku 9–16 lat w Europie deklaruje, że czuje się bezpiecznie w internecie.

Kiedy nowe przepisy mogą zostać przyjęte?

Planowany termin przyjęcia projektu przez Radę Ministrów to pierwszy kwartał 2027 r.  Do uchwalenia nowych przepisów jest więc jeszcze daleka droga. Projekt musi bowiem przejść kolejne etapy procesu legislacyjnego, w tym prace parlamentarne. Na razie nie wiadomo, kiedy nowe regulacje mogłyby wejść w życie.

Katarzyna Czarnecka (PAP)

ksc/ agz/ red