Straż miejska i gminna z większymi uprawnieniami? Zmiany obejmą kierowców

Straże gminne będą miały większe uprawnienia do interwencji wobec kierowców, którzy łamią przepisy ruchu drogowego — wynika z informacji opublikowanej w wykazie prac rządu. Chodzi m.in. o wjazd pod prąd, jazdę wzdłuż po drodze dla pieszych czy zanieczyszczanie lub zaśmiecanie drogi.

Chodzi o projekt nowelizacji ustawy o strażach gminnych oraz niektórych innych ustaw autorstwa MSWiA. W informacji opublikowanej we wtorek w wykazie prac legislacyjnych rządu zwrócono uwagę na potrzebę dostosowania przepisów do aktualnych potrzeb.

Jak podkreślono, obecna ustawa o strażach gminnych obowiązuje od 29 lat, a jej dotychczasowe nowelizacje dotyczyły jedynie ograniczonego zakresu, co — jak czytamy — spowodowało, że jej przepisy nie odpowiadają obecnym uwarunkowaniom prawnym oraz organizacyjnym funkcjonowania straży gminnych.

„Ponadto dotychczasowa praktyka stosowania ustawy ujawniła liczne wątpliwości interpretacyjne utrudniające jednolite stosowanie przepisów zarówno przez straże, jak i jednostki samorządu terytorialnego” – napisano.

Zmiany w funkcjonowaniu straży gminnych

Propozycja zakłada doprecyzowanie, że straż gminna wykonuje swoje zadania z poszanowaniem praw człowieka i obywatela. Doprecyzowuje ponadto obowiązek zawiadamiania Policji o utworzeniu lub rozwiązaniu straży.

Obecnie ustawa nakłada obowiązek informacyjny wyłącznie wobec wojewody, a rada gminy, tworząc lub rozwiązując straż, zasięga opinii właściwego terytorialnie komendanta wojewódzkiego lub stołecznego Policji.

Zgodnie z propozycją rozszerzony ma zostać katalog środków przymusu bezpośredniego przysługujących strażnikom. Dodane do niego zostaną kaski i konie służbowe.

Szerszy będzie również zakres stosowania uprawnienia strażników gminnych do żądania wskazania przez właściciela lub użytkownika pojazdu, komu powierzył pojazd do kierowania lub używania w oznaczonym czasie — również w sytuacjach niezwiązanych z kontrolą ruchu drogowego.

Większe uprawnienia wobec kierowców

W ustawie Prawo o ruchu drogowym zaproponowano natomiast rozszerzenie uprawnień do interwencji wobec kierujących pojazdami łamiących przepisy ruchu drogowego. Chodzi o wjazd pod prąd, jazdę wzdłuż po drodze dla pieszych lub po przejściu dla pieszych, a także zanieczyszczanie lub zaśmiecanie drogi.

Strażnicy z nowymi uprawnieniami dotyczącymi odpadów

W ustawie o utrzymaniu czystości i porządku w gminach zaproponowano zaś rozszerzenie uprawnień do interwencji w zakresie przepisów dotyczących gospodarki komunalnej i usuwania odpadów znajdujących się na terenie kontrolowanej nieruchomości. Straże będą mogły zobowiązać właściciela nieruchomości do zbierania znajdujących się na jego terenie odpadów komunalnych.

Zagadnienia dotyczące m.in. legitymowania, ujęcia osób stwarzających bezpośrednie zagrożenie dla życia lub zdrowia ludzkiego, a także dla mienia i niezwłocznego doprowadzenia do najbliższej jednostki Policji, ustalania tożsamości, zostaną przeniesione z rozporządzenia do ustawy.

W projekcie zaproponowano także rozszerzenie nadzoru prowadzonego przez wojewodę w zakresie użycia i wykorzystania przez straże gminne broni palnej oraz środków przymusu bezpośredniego.

Interwencje będą mogły być nagrywane z dźwiękiem

Strażnicy będą mogli ponadto rejestrować przy użyciu środków technicznych obraz z przebiegu interwencji wraz z dźwiękiem towarzyszącym tej interwencji.

Ochrona funkcjonariusza publicznego zostanie rozszerzona na działania poza czasem pracy. Ponadto wprowadzona ma zostać instytucja zwrotu kosztów ochrony prawnej i zapewniania ochrony prawnej, co ma się przyczynić do wzmocnienia ochrony prawnej strażników oraz zachęcić do działania.

Zmiany dla samych strażników

Wzorem innych służb zaproponowano zniesienie wymogu 21 lat dla osób mogących pracować w straży gminnej.

Wprowadzony ma być dodatkowy, płatny urlop wypoczynkowy w wymiarze do 5 dni, jako forma nagrody dla strażnika za wzorowe wykonywanie zadań.

Planowany termin przyjęcia projektu przez Radę Ministrów to czwarty kwartał 2026 r. (PAP)

mchom/ mark/